Dzień setny: praca wyzwala (cd.)

Tak jak myślałam. Praca nie zawsze jest bezpłatna. Pracując w warsztatach przywięziennych otrzymuje się zapłatę, ale to spotyka tylko nielicznych osadzonych. Większość pracuje za darmo, dla korzyści płynących z pracy. Nie umiem się z tym pogodzić. Za pracę należy się płaca. Czas przymusowej pracy w więzieniach już chyba minął i, skoro praca jest przywilejem, to powinna być opłacana. Część wynagrodzenia mogłaby trafiać do osadzonego, a część do zakładu karnego, np. na wyposażenie cel, świetlic, remont łazienek itd. 

Mój osadzony nie pracuje, a mógłby, gdyby był na wolności. Nie popadałabym wtedy w problemy finansowe. Każdy wyjazd na widzenie to koszt dojazdu i duża strata czasu (poza bezcenną godziną widzenia). Opłaty sądowe, honorarium dla adwokata, telefony, listy… Wydaję więcej niż zarabiam, biorę kolejny kredyt. Napędza to wszystko gospodarkę, ale jeszcze bardziej napędzałaby ją produktywna praca mojego osadzonego w domu. 

Pytam, czy pracuje nad czymś tam, w zakładzie karnym. Nie może zebrać myśli – słyszę w odpowiedzi. Oczywiście, rozumiem go, ja także nie mogę zebrać myśli, choć nie jestem w pierdlu, co dopiero on, tam, posadzony z kolegami od przecinków. Ile czasu, ile pracy zabierze mi transformacja mojego osadzonego w pełnoprawnego, zwykłego człowieka?…

Słowo na dziś

praca – w żadnej definicji nie jest określana jako bezpłatna. Może w takim razie należy zastąpić pracę świadczoną przez osadzonych dla instytucji, które mają podpisane umowy z zakładami karnymi jako wolontariat? Swoją drogą zastanawiam się, jak to jest regulowane podatkowo: czy od korzyści, które instytucje uzyskują, odprowadzają należny podatek? 

Dzień dziewięćdziesiąty dziewiąty: praca wyzwala

Codziennie przeszukuję media pod kątem doniesień na temat zakładów karnych, więźniów i kar. Dziś natrafiłam na ciekawy artykuł o pracy więźniów w Małopolsce. Najbardziej zastanowiło mnie wielokrotne podkreślanie, że pracę osadzeni wykonują bezpłatnie. 

W tytule pojawia się jeszcze słowo „wolność”. Brak na to, że praca na zewnątrz jest przez osadzonych traktowana jak wolność, potwierdzenia w artykule. Co to w ogóle za konstrukcja pojęciowa: traktować pracę jak wolność. 

Praca jest uważana przez osadzonych za przywilej; o pracę starają się, nawet jeśli są w wieku emerytalnym. Pracują więc nie tylko młodzi, zdrowi, ale także starsi, w wieku około siedemdziesięciu lat, jeśli tylko pozwalają im siły. Tylko mnie stawało serce na myśl, że i mój osadzony zostanie zmuszony do pracy, bo praca fizyczna – a tylko taką oferują zakłady karne – to dla niego koniec zdrowia. 

Praca wiąże się z możliwością otrzymywania przepustek i podwyższeniem racji żywnościowych. Osadzeni pracujący kosztują zakład karny więcej niż niepracujący (bodajże o złotówkę więcej kosztuje dzienne wyżywienie). Dziwi mnie natomiast podkreślanie, wielokrotne, że pracują za darmo. Będę musiała zbadać tę sprawę, bo z tego co słyszałam, otrzymują wynagrodzenie. 

Słowo na dziś

rzetelność – wybieram trzecie znaczenie słowa: zgodny z prawdą, wiarygodny. Odnoszę wrażenie, że w tym artykule niewiele zgadza się z rzeczywistością. Bo wolność, jak powiedziała mi jedna z kobiet pod zakładem karnym, pachnie jak kromka z masłem posmarowanym przez matkę lub żonę. Nawet przywilej pracy tego nie zmieni. 

Dzień osiemdziesiąty pierwszy: nienawiść ponownie

„Wie pani?” – nie wiedziałam, ale wiedziałam, że zaraz się dowiem – „wie pani, nie wierzę, że oni wychodzą z tego zakładu karnego, idą do domu, do żon i do dzieci, i potrafią się inaczej zachować.”. „A esesmani w Auschwitz?” – zapytałam, jak się okazało retorycznie, bo interlokutor nie znalazł odpowiedzi. 

Są czułymi kochankami i najlepszymi ojcami, wyśmienitymi instruktorami, dobranymi kompanami przy piwie. Tylko ja ich nienawidzę. Nie znoszę ich jednego wymiaru, a o drugim nie chcę nic wiedzieć. Wolę myśleć, że swoje ukochane biją, własne dzieci i uczniów molestują, przy piwie plują kolegom do kufla. Po piwie idą do miejskiego parku z plastikową torbą, w której niosą płaszcz, zarzucany ukradkiem jako służbowy strój ekshibicjonisty, wraz z przyklejanym wąsem i okularami o grubych szkłach, dla niepoznaki. 

Właśnie oni, wychowawcy, dyrektor i inni, dali kategorię „praca na wolności” mojemu osadzonemu. Muszę im być za to wdzięczna, bo tylko dzięki temu może dostanie przepustkę na weekend, może wyjdzie na warunkowe zwolnienie, może wreszcie dostanie nagrodę. A może pęknie mu kręgosłup od tej pracy. A może dostanie przepustkę. A może…

Słowo na dziś

przepustka – wyłączono Słownik Języka Polskiego PWN, wikipedia nie odpowiada na pytanie o przepustkę w więziennictwie. Odpowiem więc najprościej, jak mogę: przepustka, jeśli będzie, to stanie się czasem nieokiełznanego pożycia. Bo namiastką życia są listy i rozmowy, ale smyrania ręki o rękę w czasie widzenia nie da się nazwać namiastką seksu. 

Dzień osiemdziesiąty: nienawiść i praca

Praca jest przywilejem. Kto nie pracuje, ogranicza szanse na warunkowe zwolnienie. Wszyscy więc starają się o pracę na zewnątrz. Kto odmawia pracy na zewnątrz, powołując się na przykład na problemy zdrowotne, nawet stwierdzone przez lekarza, ten jest leserem i należy mu się kara. Odebranie widzeń lub zakaz robienia zakupów w kantynie. Jednak kto po rozpoczęciu pracy zacznie narzekać na swoje zdrowie, ten może liczyć nawet na przeniesienie karne na oddział zamknięty. Bo to znaczy, że na pewno symuluje, chce się wymigać od pracy i nie zasłużył na półotwartą kategorię. 

Co będzie, jeśli mój osadzony zostanie przez lekarza zakwalifikowany do pracy? To znaczy do koszenia trawy, do przenoszenia obiektów w magazynie itd. Jeden dzień pracy i dostanę go szybciej niż się spodziewam. Wyjdzie szybciej, za to na wózku. Stwierdzona przez lekarza choroba i zalecenie rehabilitacji, a nie pracy, nie jest – w opinii ani pana dyrektora, ani wychowawcy – przyczyną dla zwolnienia z tej pracy.

Czuję, że nienawidzę tych ludzi, których nigdy nie spotkałam, których poznaję tylko po czynach i słowach. A ci ludzie czytają każdy mój list do mojego osadzonego. Wiedzą o mnie już właściwie wszystko: wiedzą, co jadłam na śniadanie, o której godzinie wychodzę do pracy i w jakim kolorze kupiłam krótkie, letnie spodenki. Los postawił ich na mojej drodze. W normalnej sytuacji może nie zaprzyjaźniłabym się z nimi, ale na pewno nie zaczęłabym ich nienawidzić. 

Słowo na dziś

nienawiść – uczucie silnej niechęci, wrogości do kogoś lub do czegoś, czasem irracjonalne, a czasem oparte na prawdziwych, choć wirtualnych przesłankach. 

Dzień pięćdziesiąty czwarty: oderwanie

Niekiedy wyobrażam sobie, że to wszystko się nie dzieje. Odbieram telefon od mojego osadzonego nie w domu, lecz w obcym miejscu. Wtedy wydaje mi się przez moment, że wyjechałam, a on dzwoni spytać, co u mnie i powiedzieć, że wróci później wieczorem. Po chwili czar pryska, a żaba nadal jest żabą, nie księciem z bajki. 

Między bajki włożyć należy doniesienia o wyśmienitej opiece lekarskiej, jaką są otoczeni więźniowie, w przeciwieństwie do tzw. uczciwych obywateli, niemogących się doczekać podstawowych zabiegów czy badań. Uzyskać skierowanie z zakładu karnego na zwykłą analizę krwi graniczy z cudem. Na rentgen czeka się długo i jest to traktowane jako udzielenie wyjątkowego przywileju. Chorzy przewlekle są kierowani do pracy (osoby w wieku postemerytalnym zresztą także – kolega z celi mojego osadzonego, który w tym roku kończy 70 lat, zaczął w ubiegłym tygodniu pracować).  

Praca wyzwala. Zapewne praca także chorych uzdrawia, starych odmładza, a zmarłym przywraca życie. Bije dzwon, ale nie pamiętam dokładnie, w którym kościele. Ach tak. Nazistowskim kościele. Coraz silniej wierzę w eksperyment Zimbardo. Ludziom wystarczy dać odrobinę władzy nad innymi, by rozbudzić w nich instynkta zupełnie nawet nie zwierzęce, bo zwierzęta nie zagryzają swoich, jeśli nie są głodne lub nie bronią się. 

Wolę uciekać w świat fantazji. Jest wieczór, kładę się spać, zasypiam. Obudzę się w ramionach mojego osadzonego, który wrócił w nocy, uprzedziwszy mnie, że gdzieś się zasiedzi. Obudzę się i znowu popatrzę na jego zmierzwione snami włosy, przygładzę je i powiem: „Wstawaj, kochanie, zrób mi, proszę, kawę.”.

Słowo na dziś

praca – wszystkie słownikowe znaczenia tego pojęcia nie odnoszą się do wyzwolicielskiej jej siły, odkrytej dla świata przez – właśnie, przez kogo? Praca wyzwala, proszę państwa, wtedy, gdy ma sens, gdy wykonuje się ją nie z przymusu, ale z własnej woli i gdy nie rujnuje zdrowia. Proszę dać mojemu osadzonemu narzędzia, których potrzebuje do wykonywania wyuczonego zawodu, a osiągniecie zdumiewające wyniki resocjalizacyjne. Dajcie mu kosiarkę w ogrodzie biskupa, a zdewastujecie człowieka do końca. Wystarczy, że wy, strażnicy, wychowawcy, ludzie sprawujący władzę, jesteście swoją pracą wewnętrznie zepsuci.

Dzień czternasty: praca

Nie ma lepszego lekarstwa na boleść jak praca. Jeszcze lepiej jeśli jest to praca sensowna. „Mogą panowie liczyć na mnie, gdybyście poszukiwali kogoś tu do współpracy.” – powiedziałam w najlepszej woli Panu Dyrektorowi i Panu Wychowawcy. Nieuprzejmie mi podziękowali i uświadomili, że jako konkubina mojego osadzonego, także jestem podejrzana. Każdy kto przechodzi próg zakładu karnego staje się podejrzany: nie tylko ja, Panie Dyrektorze, ja, która tam wchodzę z czystym sercem, dobrą wolą i chęcią, ale i pan. Przykro mi to przypomnieć, ale to Pana kolega niedawno zabił więźnia, dokładnie zadźgał go nożem na śmierć. Strażnik więzienny z kolei strzelał do swoich kolegów i podopiecznych, osadzonych. Ich już nikt nie wypuści na wolność lepszymi. Gorszymi też nie. 

Mój osadzony też był niepoczytalny w chwili popełniania swoich czynów – całkiem jak dyrektor ze Sztumu, który, zgodnie z opinią sądu, dokonał jednorazowego aktu. Nie chcę próbować nawet tego komentować. Jeśli porównam za co mój osadzony ma spędzić osiemnaście miesięcy z tym, co zrobił ten dyrektor, to przewraca mi się coś w trzewiach. 

Jest mi niedobrze, gdy myślę o tym wszystkim. Pracuję więc. Bezustannie załatwiam sprawy. Nic innego nie mogę. Mój osadzony też nie może. Poprosił o pracę, ale mu się nie należy, bo od tych spraw jest odsunięty, a w innych sprawach już mają obsadę. Nosić i sprzątać też nie może. Czeka, jak ja wczoraj, w celi na to, by jakiś niepoczytalny dyrektor wszedł i go zadźgał. 

Słowo na dziś

praca – poproszę pracę w drugim znaczeniu. I idę spać, bo praca mnie wykańcza.