Dzień sto szósty: specyfika

Specyfika zakładu karnego, do którego trafił mój osadzony, polega na tym, że nikt nie chce tu trafić. Wiadomo, do więzienia w ogóle nikt nie chce trafić, ale jeśli już koniecznie gdzieś musi iść, to prosi wszelkie siły, by to nie było właśnie tu. Historia tego, który prosił o zmianę jest dobrym przykładem. Jeszcze lepszym potwierdzeniem jest inny przypadek.

Miesiąc przed wyjściem na wolność staje na wokandzie o zwolnienie warunkowe. Przeszedł przez kilka więzień w całej Polsce. Jechał z jednego końca kraju na drugi – miało to zapobiec jego potencjalnym kontaktom ze środowiskiem, z którego się wywodził. 600 kilometrów, nawet po polskich drogach, robi się w osiem do dziesięciu godzin. Dwanaście, jeśli są korki. On jechał dwa tygodnie, z noclegami w kilku różnych zakładach karnych i aresztach śledczych. W docelowym miejscu odbył większą część kary, po czym znowu spędził dwa tygodnie na przemian w obcych celach i policyjnych sukach i osiadł na ostatnich kilka miesięcy nieopodal rodzinnego miasta. Przynajmniej ojciec może go odwiedzać od czasu do czasu, gdy pozwalają mu na to własne obowiązki i stan finansów. 

Ojciec załamuje nad nim ręce. „W kłopoty się od małego pakował.” – wzdycha. Potem pyta: „A, jeśli mogę spytać, pani osadzony, to komu obrazek wymalował?” – nie czeka na moją odpowiedź  i ciągnie – „widać po nim od razu, że nie powinien tu siedzieć. Może się starać o przepustki? Kiedy mógłby się o warunkowe ubiegać? Bo mój [tu pada imię syna] już dawno temu usiłował, ale w poprzednim miejscu mu odrzucili, a tu się wychodzi na warunkowe miesiąc przed końcem kary.”. Liczę szybko w myślach; mój osadzony może się starać o warunkowe zwolnienie już od końca września. Ale przed styczniem nie ma co liczyć. Chyba że stanie się cud.

Bohater dzisiejszej opowieści nie liczył już na to i przestał się starać, a nagle pojawiła się możliwość zwolnienia warunkowego. Problem drobny w tym, że za miesiąc ma wyjść na wolność. Jeśli dostanie warunkowe zwolnienie, wyjdzie od razu, ale przez dwa lata będzie pod nadzorem kuratora sądowego. Sam uznał więc, że woli doczekać miesiąc do wolności i nie mieć do czynienia z kuratorem, z sądami, z wymiarem tak zwanej sprawiedliwości. Nie myśli o tym, że w tym samym zakładzie karnym pewien człowiek trzy dni przed wyjściem na wolność zmarł. Lepsze ryzyko śmierci niż ponowne zetknięcie z Temidą w wydaniu „tych” sędziów, tego sądu penitencjarnego. Taka specyfika tego miejsca…

Słowo na dziś

specyfika – szczególny, niepowtarzalny charakter czegoś; trudno zaprzeczyć, że to miejsce ma szczególny i niepowtarzalny charakter, choć ma to nacechowanie pejoratywne. 

Dzień sto piąty: prosił o zmianę; zmiana przyszła

Dwa tygodnie był na oddziale półotwartym. Coś mu się nie spodobało, napisał skargę, prosząc zarazem o zmianę. Zmieniło się: przeniesiono go na oddział zamknięty – oto co donosi mój osadzony. A jednocześnie, tego samego dnia, czytam w prasie polskiej lokalnej:

– Polska jest jednym z najbardziej bezpiecznych krajów Unii Europejskiej. Od 2005 r. przestępczość systematycznie spada i zwiększa się poczucie bezpieczeństwa mieszkańców. Problemem jest tylko zła polityka karna: za dużo ludzi trafia do więzienia. […] – mówi prof. Andrzej Zoll.

Skoro za dużo ludzi trafia do więzienia, to znaczy, że nie tylko system jest niewłaściwy, ale także, że sędziowie działają niewłaściwie. Na końcu zaś niewłaściwie działają naczelnicy zakładów karnych, reagując na skargi osadzonych, przenosinami na cięższy oddział. 

Mój osadzony się nie skarży. Prosi o sweter, o książkę, czasem o wniosek nagrodowy i dodatkowe widzenie. Gdy wyjdzie, to skarżyć będę ja. Rozjuszona konkubina. Sami sobie mnie taką zrobiliście, ach, przepraszam. To system i polityka karna. 

Słowo na dziś

zmiana – fakt, że ktoś staje się inny lub coś staje się inne niż dotychczas – nie da się zaprzeczyć, zmiana nastąpiła, oddział zamknięty nie jest oddziałem półotwartym; fakt jest jeszcze jednak jeden niezaprzeczalny: prosząc o zmianę, osadzony nie ma na myśli zmiany na gorsze. Tymczasem – zgodnie z definicją zmiany – zastąpiono coś czymś, półotwarty zamkniętym. Prof. Zoll na pewno by to mądrze skomentował.