Dzień sto ósmy: konkubina (tak to ja)

Dręczy mnie to pojęcie „konkubina”. Nie znajduję go w kodeksie karnym ani w kodeksie karnym wykonawczym. Może powinnam je porzucić? Poczuć się znowu jak „dziewczyna”, „przyjaciółka”, „partnerka”? Poczuć się normalnie, chwycić za ręce i spacerować alejami parków, przedzierać przez gęste od upału powietrze i chłodzić się lodami, nie zmoczonym zimną wodą ręcznikiem kładzionym na karku?

Jestem „osobą bliską”, jak to ujmuje kodeks karny wykonawczy. Bzdura. Jestem osobą najbliższą. Jestem bliższa niż Dyrektor i niż wychowawca. Jestem nawet bliższa od strażnika dokonującego po widzeniu kontroli osobistej. 

Skąd więc to upodobanie funkcjonariuszy Służby Więziennej do posługiwania się pojęciem „konkubina”? Odpowiedź wyobrażam sobie tylko jedną: to słowo ma silne nacechowanie pejoratywne, ludzie nim określani (nie czarujmy się, głównie kobiety) czują się wplątani w sprawy kryminalne na równi z osadzonymi. Są gorsi, są naznaczeni. Tworzą trzecią kategorię, jak można interpretować kkw: sędziowie, funkcjonariusze itd. są podmiotami, osadzony – przedmiotem, a „rodziny i osoby bliskie” to w rzeczywistości czyrak na tyłku podmiotów. Nagabują, choć się nie orientują. Przeszkadzają. Proszą, a czasem nawet żądają. Nie pobiera nam się odcisków palców, nie robi zdjęcia jak przy zatrzymaniu. Nie wysuwa wobec nas oskarżeń, a jednak. Jednak jesteśmy oskarżeni o próby zwalczania systemu. 

Ale systemu nie da się zwalczyć. Podobnie jak przyzwyczajeń. Dla funkcjonariuszy jestem i będę konkubiną. Muszę więc temu pojęciu nadać nowe znaczenie. W ramach walki o związki partnerskie, zacznę propagować związki konkubinackie. Tylko po to, by odzyskać to słowo dla polszczyzny.

Słowo na dziś

bliski – w niewielkiej odległości znajduję się tylko wtedy, gdy do mojego osadzonego pojadę; to akurat nastąpi w niedalekiej przyszłości, nawet bardzo niedalekiej przyszłości, w przeciwieństwie do ostatniej bliskości, która jest stosunkowo niedawno przeszła (choć trzeba by zdefiniować słowo „niedawno”). Spokrewniona z moim osadzonym bezpośrednio nie jestem, ale mam z nim pewne cechy zbieżne, np. nie spóźniamy się na spotkania, szczególnie teraz. Wreszcie jesteśmy ściśle złączeni uczuciami (kocham go ja i on mnie kocha), mamy zbieżne (znowu to słowo) poglądy. Jesteśmy sobie tak bliscy, a żyjemy w takim oddaleniu…

Dzień dziewięćdziesiąty piąty: inteligencja i demony

Gdy brakuje inteligencji, rodzą się demony. Na przykład takie jak generał w okienku, który ode mnie żąda zgody na wydanie rzeczy mojego osadzonego z magazynu. Skoro te rzeczy trafiły „na bramę”, to znaczy, że ktoś wyżej wydał zgodę – tłumaczę cierpliwie – a ja zgadzać się na nic nie mogę, co najwyżej mogę je odebrać. Nijak to nie trafia do pana z okienka. Wychodzi, po chwili wraca, triumfalnie pokazuje mi protokół zdawczo-odbiorczy i mówi: „Widzi pani? Zgoda jest konieczna.”. Odpuszczam, nie mam siły edukować dowódcy polskiej Służby Więziennej, że zgoda jest czymś innym niż protokół zdawczo-odbiorczy, ale gdy pokazując na cienką kopertę, mówi: „Bluza jest.”, nie wytrzymuję. „Bluza, proszę pana, jest w torbie. To jest koperta. Jeśli chce być pan tak formalny, to proszę nie mijać się z rzeczywistością.”. Cisza po jego stronie, śmiech w całej kolejce. Wszyscy oczekujący są po mojej stronie. Wszyscy walczymy z tymi samymi geniuszami. 

Drugim demonem, blisko stojącym demona braku inteligencji, jest demon niewiedzy. Wychowawca więzienny, resocjalizator, o ile się nie mylę ustawowo zmuszony do ukończenia profilowanych studiów, gdzie również prawo karne się wykłada, wmawia mi, że nie jestem osobą bliską. „Pani jest tylko narzeczoną dla sądu.”. Jak mam delikatnie powiedzieć panu wychowawcy, że narzeczoną nie jestem, za to jestem konkubiną. Czy konkubina może być osobą godną zaufania, tego nie wiem ja, ale nad tym w ogóle nie zastanawia się pan wychowawca. 

Gdy brakuje inteligencji, rodzą się demony. Codziennie walczę z kilkoma. Czas jest po ich stronie. Wtulam twarz w bluzę mojego osadzonego. Nosił ją przez kilka dni na samym początku, w pierwszym zakładzie karnym. Choć od ponad dwóch miesięcy leży w magazynie, zostały na niej jeszcze ślady zapachu mojego osadzonego. Wtulam w nią twarz. Zatapiam się w człowieku, którego kocham. Coraz bardziej odległego, coraz bardziej bliskiego. 

Słowo na dziś

demon – nie mamy tu do czynienia z duchem mającym nadnaturalną moc, najczęściej złym i wrogim człowiekowi, lecz z człowiekiem postrzeganym jako wcielenie zła lub innej potężnej siły. Zło może się zakorzenić tylko tam, gdzie istnieje pustka do wypełnienia. Brak czegoś: inteligencji, myślenia lub woli czynienia dobra. Z wszystkim tym mam do czynienia co dzień.

Dzień trzeci: przebudzenie

Przebudzenie w dzikim rytmie wybijanym przez bas i perkusję, impreza się kończy, najwyraźniej, od czwartej do szóstej nad ranem. Zwyczajnie wezwałabym policję, lecz po doświadczeniach dwóch ostatnich dni – już nie. Kiedy przejdę do codzienności nad tym, jak ktoś może zareagować na wizytę policji i co może mu się potem stać? Mój więzień nie potrafił się odnaleźć w świecie, w którym słowa policjanta są święte, a wyroki sądu należy wykonywać; może człowiek, który terroryzuje okolicę głośną muzyką też tego nie potrafi? Kiedy zatem wróci do mnie wyważone spojrzenie na rzeczywistość?

Dziś jestem mistrzynią haseł i e-maili. Piszę wyjaśnienia, mniej lub bardziej pokrętne. Szukam haseł do urządzeń domowych. Od czasu do czasu idę do łazienki popatrzeć na piżamę i szlafrok, który jednak zdecydowałam się tam przenieść z łóżka. 

Piszę o sobie, bo usiłuję nie wyobrażać sobie jego tam. Choć teraz to łatwe. Nie wziął na piątkowe widzenie talonu na odzież wypełnionego przez wychowawcę („Tomek, ten osadzony, wiesz który, ten, dał Ci talon na odzież podobno, prawda? Nie? No to nie wiem, co z tym zrobił” – powiedział sierżant, a po odłożeniu słuchawki dorzucił do mnie: „Talon miał dać na widzeniu, jak nie dał, to już nic nie poradzimy”). Nic z sierżantem nie poradziliśmy. Osadzony jest w tym samym podkoszulku, jeansach, tenisówkach, w których go aresztowano. Przynajmniej wiem, jak wygląda, takie marne pocieszenie. 

Siwieję wewnętrznie. Bieleją mi koniuszki nerwów. Czuję to. Stało się to, czego obawiałam się tak wiele razy. Pożegnaliśmy się tego ranka gorzej niż zwykle. Podszedł do mnie, nawet nie wstałam, zajęta czymś przy komputerze. Była 8.30, miałam jeszcze czas do wyjścia. Przytuliłam twarz do jego brzucha i powiedziałam: „Odzywaj się do mnie”. Nie wstałam do drzwi, nie pocałowałam go. 

W poniedziałek kolejny adwokat, może poznamy sygnatury spraw i rozpoczną się „czynności okołoproceduralne, na które na początek proszę przygotować dwa–trzy tysiące złotych”. Chyba najwyższy czas zaprzyjaźnić się z udzielającymi chwilówek, szczególnie jeśli przypomnę sobie ceny artykułów w więziennej kantynie. 

Niedzielny obiad w sobotę. Mamy załamują ręce, tata patrzy na mnie ze współczuciem. Nie mogę przełknąć kotleta, nie zjadłam ulubionej zupy nawet w połowie. „Gdzie można kupić znaczki pocztowe” – pytam – „w sobotę popołudniu?”. „A po co ci znaczki? Dużo tych znaczków potrzebujesz?” – pytają w odpowiedzi obie mamy. „Będę pisać listy. Znaczków potrzebuję na cały czas osadzenia.”. Mamy baranieją. Nie rozumieją, że konkubina odczuwa potrzebę opisania swojemu więźniowi wszystkiego, co jej się przytrafia i będzie pisać list każdego dnia. 

Uciekłam im. Mamy gadają, ja milczę. Najbardziej zawsze rozgadana, milczę i usiłuję sprowadzić je obie na ziemię. Sama jestem jakby pod ziemią. W kawiarnianym ogródku przy szatańskim espresso zastanawiam się, czy ja do piekieł bym zstąpiła po mojego więźnia. Czy potrafię być Orfeuszem naszych czasów i czy umiałabym się nie odwrócić. Myślę, że umiałabym. 

Słowo na dziś

Konkubina – kobieta żyjąca z mężczyzną w konkubinacie. W rodzaju męskim (to trudne) występuje konkubent. Słownik Języka Polskiego PWN jest po pierwsze prawomyślny, lecz nie postępowy. Nie zakłada, że w konkubinacie mogą żyć także pary homoseksualne. Po drugie pomija całą sferę życia, która otwiera się, gdy kobieta staje się konkubiną. Kobieta, oświadczając, że jest konkubiną, staje się „osobą bliską”. Wyjaśnia to Wikipedia: „Konkubenci jedynie są dla siebie osobami najbliższymi w rozumieniu prawa karnego.”. Konkubina może upoważniać adwokatów do występowania w sprawie osadzonego. Dowie się rozmaitych rzeczy od sierżanta w Biurze Przepustek, których nie dowie się „partnerka” lub „czyjaś dziewczyna”. Oświadczając „mój chłopak został aresztowany”, odmawiam sobie prawa do owej „bliskości”, a przecież z moim więźniem byliśmy najbliżej jak można. Słowo „konkubina” to magiczne zaklęcie, dzięki któremu zyskałam prawo do naszej bliskości, choć tylko w zakresie prawa karnego. Niech mi ktoś jeszcze powie, że słowa nie mają mocy…